Teamontwikkeling / Teamcoaching

Vorm met een groep individuen een team waarin iedereen met optimale inzet samenwerkt aan de teamdoelstelling én waarbij het maximale resultaat wordt bereikt.

Voor het bereiken van dit resultaat is op twee terreinen ontwikkeling nodig:
1. de ontwikkeling van de competenties, vakbekwaamheid, beroepsmatige vaardigheden, communicatieve vaardigheden, het zelfbeeld en daaraan gekoppelde zelfvertrouwen van de individuele leden van het team, inclusief de coördinerende en leidinggevende teammanager. Vastgelegd in bijvoorbeeld een Persoonlijk Ontwikkelings Plan (POP);
2. de ontwikkeling van het team tot een optimaal samenwerkende eenheid. Met tussentijdse aandachtsmomenten voor het teamproces en ondersteunende activiteiten. Vastgelegd in bijvoorbeeld een Team Ontwikkelings Plan (TOP).  

Teamontwikkeling

Het bouwen van een team of teamontwikkeling kan beschreven worden als een weg langs vier stadia, door Bruce Tuckmann benoemd als Forming, Storming, Norming en Performing

Forming
De 1e fase in de teamontwikkeling

In de Forming-fase komt een aantal losse individuen bij elkaar om een groep te vormen.
De teamleden richten allereerst hun focus op de (toekomstige en actuele) eigen taken binnen het team en het daarbij behorende gedrag. De oriëntatie op het inter-persoonlijke gedrag speelt op de achtergrond.
Aftastend ontstaan de eerste interactiepatronen. De manier waarop gesproken wordt (de vorm) is in deze fase nog belangrijker dan de inhoud.
Onzekerheden en bezorgdheid worden nog niet uitgesproken, daarvoor is eerst vertrouwen en veiligheid nodig. Gaandeweg gaan de deelnemers elkaar meer aftasten, confronteren en beoordelen. Dat kan er strijdlustig aan toe gaan (Storming).

Storming
De 2e fase in de teamontwikkeling

Mensen reageren op de hoeveelheid werk, de doelstellingen en elkaar. Het onderling aftasten, confronteren en beoordelen gaat onverminderd voort. Vaak ontstaan onderlinge irritaties op het persoonlijke vlak en conflicten over de manier van samenwerken en de teamdoelen. Frustraties en onenigheden worden steeds opener geuit.
De meeste teamleden ervaren daarbij enerzijds de angst om buiten de boot te vallen en anderzijds de angst om zichzelf teveel aan de groep aan te moeten passen.
De aandacht verschuift in de Storming-fase iets meer van de vorm naar de inhoud. Vaak zijn er in deze fase teamleden die overijverig en ongeduldig worden.

Bij de vorming van een nieuw team uit meerdere reeds bestaande teams, zoals bij nieuwe samenwerkingsvormen en fusies, vraagt deze fase extra aandacht. Vaak zien we, dat ingesleten onderlinge interactiepatronen binnen en tussen de te verbinden teams, van grote invloed zijn op het nieuwe teamontwikkelingsproces.
Sommige teamleden kunnen in de Storming-fase het tegenovergestelde laten zien van ijver of ongeduld, zoals desinteresse en demotivatie tot zelfs het weigeren van (nieuwe) taken.

Teams hebben deze Storming-fase in hun ontwikkeling nodig om de belangrijke stap te zetten naar het zelfstandig onderling oplossen van conflicten en het respecteren van ieders eigenheid. In de hierop volgende Norming-fase zal dan onderlinge kritiek niet meer als een aanval, maar als constructief worden ervaren.

Norming
De 3e fase in de teamontwikkeling

Er komt vertrouwen en acceptatie en er is steeds meer sprake van doelmatige samenwerking. Het groepsproces wordt onderwerp van gesprek.
Het team ontwikkelt een eigen identiteit en dat vraagt om gedeelde, af te spreken groepsnormen. Groepsnormen werken stabiliserend en ordenend, geven de basis voor samenwerken, en helpen de eenheid te bewaren. Wanneer de teamleden zich conformeren aan deze groepsnormen (taaknormen en omgangsnormen) en open staan voor elkaar, zal de samenwerking steeds beter verlopen. Het is hierbij belangrijk dat de groepsleden de samenhang tussen de normen en de achterliggende waarden onderschrijven en ervaren, anders dreigt normvervaging.
In de Norming-fase worden de verbindingen tussen de individuele teamleden en teamonderdelen steeds sterker (groepscohesie).
Wanneer de energie van het team volledig kan worden ingezet om het teamdoel te bereiken, is het team in de Performing-fase.

Performing
De 4e fase in de teamontwikkeling

Er is sprake van onderling vertrouwen en gedeelde verwachtingen en teamdoelen. De taak- en omgangsnormen en de afgesproken wijze van normhantering worden ook onder prestatiedruk onderschreven door de teamleden.
Wanneer het team kan anticiperen op groepsproblemen en ze kan voorkomen, wanneer het onderlinge problemen kan analyseren en oplossen is het een echt team geworden en kan het als team presteren. Het team is klaar voor de optimale performance.

Een bekwaam team is autonoom en is in staat om zonder inmenging van de teamleider beslissingen te nemen en taken uit voeren.
Dat het team autonoom is en zonder leider kan werken, wil niet zeggen dat het in de praktijk zo zal werken. In een hiërarchisch georganiseerde instructie- of bevelcultuur blijft een teamleider nodig om opdrachten te geven.

De duur van de fases in teamontwikkeling verschillen per team en per situatie.
Het verloop ervan is beschreven als opeenvolgende fases. In de praktijk kan dit anders uitpakken. Net als bij de persoonlijke ontwikkeling kan er sprake zijn van een terugval in een voorgaande fase. Verandering van teamdoel,  teamsamenstelling, onderlinge taakverdeling, externe oorzaken en conflicten tussen enkele teamleden, worden vaak als oorzaak aangegeven. 
 
Teambuilding

Bewuste aandacht voor de teamontwikkeling middels teamdagen of teambuilding levert een zeer waardevolle bijdrage aan de uiteindelijke teamprestatie. Het moment waarop dit wordt ingezet is situatie- en teamafhankelijk.
Het resultaat is zichtbaar in de bewustwording, de verdieping en versnelling van het teamontwikkelingsproces.
Een teambuilding op maat kan een team ook over ‘het dode punt’ heen helpen. Teams blijven vaak onnodig lang in de storming-fase hangen. Het lukt de groepsleden en teamleider niet om het team uit de storming-fase te loodsen. Vaak veroorzaakt door allerlei externe en interne oorzaken, die buiten hun invloedsfeer liggen. Wij vinden het dapper, verstandig en van inzicht getuigen wanneer teammanagers in dat geval hulp van buiten inroepen.
Een teamdag met helder geformuleerde doelen, gerealiseerd door een externe partij werkt snel en effectief. Het zal de teamontwikkeling en de teamsamenwerking een opvallende stimulans geven.

Optimaal presteren is in het algemeen afhankelijk van kunnen en willen en van de beschikbaarheid van benodigde middelen. Dat geldt ook voor teamprestaties. Een team met voldoende kundigheid en middelen presteert onder de maat als het ‘niet wil’. En dat merkt u aan het teamresultaat, maar ook aan de sfeer op de werkvloer, de motivatie van de teamleden en het ziekteverzuim. Bewuste aandacht voor  teamontwikkeling en teambuilding is werken aan het ‘willen’.

Bos Matchworks maakt voor elk team een teambuilding op maat. Samen met de opdrachtgever worden, aan de hand van de teamdoelstelling, de doelstellingen van de teamdag geformuleerd. Daarna krijgt u van ons een voorstel. Voor de invulling van de teamdag kunnen wij putten uit tal van werk- en spelvormen, gekoppeld aan onze ervaring in binnen- en buitenland. De accenten van de teambuilding kunnen liggen op kennismaken, kwaliteiten, teamrollen, teamnormen, respecteren, vertrouwen, veranderen, communiceren, samenwerken, presenteren en inspireren, of een combinatie daarvan.
Bij teambuilding wordt vaak de uitdrukking ‘de neuzen in dezelfde richting krijgen’ gebruikt. Voor ons is dat geen doel op zich. Diversiteit en een gevarieerde focus kan in een team zeer functioneel zijn, mits het gedeelde en leidende teamdoel helder is. Wij werken aan eenheid in diversiteit, waar respect voor ieders eigenheid de solide basis voor de teamsamenwerking is.
Bos Matchworks helpt teams op weg naar een optimale teamsamenwerking en een maximale teamprestatie. Wilt u advies over een teambuilding of teamcoaching op maat? Wij zijn u graag van dienst.